Văn hóa Công tác bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống của người Raglai ở Ninh Thuận

Công tác bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống của người Raglai ở Ninh Thuận

Email In PDF.

Đổng Văn Dinh

(Thạc sỹ Triết học, Ban Dân Vận Tỉnh ủy Ninh Thuận, bài viết đăng trong Tạp chí Dân tộc của Ủy ban Dân tộc Trung ương Đảng, số 106, tháng 10 năm 2009, trang 50, 51). 

     Đồng bào dân tộc Raglai ở Ninh Thuận có dân số trên 57.353 người, cư trú trên 24 xã của các huyện Bác Ái, Ninh Sơn, Thuận Bắc, Thuận Nam và huyện Ninh Phước. Từ sau ngày giải phóng năm 1975; nhờ sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương trong việc đầu tư xây dựng và phát triển trên tất cả các lĩnh vực; nhất là các Chương trình 135, Chương trình trung tâm cụm xã, Chương trình 134, Chương trình giao đất, giao rừng cho các hộ trồng, chăm sóc và bảo vệ; xây dựng các công trình thủy lợi như hồ Tân Giang (Ninh Phước), hồ Sông Trâu (Thuận Bắc), hồ Sông Sắt (Bác Ái), đường 27B...; và gần đây, được đầu tư theo Nghị quyết 30a của Chính phủ, kinh tế-xã hội vùng đồng bào Raglai phát triển khá rõ nét; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt, an ninh chính trị được giữ vững....

      Tuy nhiên, nếu so với số vốn đã đầu tư thì hiệu quả mang lại chưa cao. Kinh tế phát triển còn chậm và thiếu bền vững. Việc chuyển đổi vật nuôi, cây trồng theo lợi thế của từng vùng và công tác quy hoạch vùng để phát triển còn chậm. Chất lượng nhiều công trình còn kém và gây lãng phí (Nhà văn hóa, nhà tái định cư, công trình chợ, nước sinh hoạt). Trình độ của đội ngũ cán bộ cơ sở còn yếu; trong khi công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ người dân tộc Raglai vẫn còn nhiều bất cập.

      Đặc biệt, văn hóa truyền thống tốt đẹp của người Raglai, cùng với sự phát triển kinh tế đã kéo theo sự phá vỡ tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của đồng bào, tạo nên một nền văn hóa mới lai căng, pha trộn (văn hóa truyền thống của dân tộc Raglai kết hợp với văn hóa của các dân tộc ở miền xuôi và văn hóa của các tôn giáo truyền vào trong thời gian gần đây). Một số lễ hội truyền thống mang tính cộng đồng ít được bà con quan tâm (Các lễ nghi liên quan đến nông nghiệp). Sự linh thiêng của những khu rừng cấm, dòng sông, con suối để hạn chế sự phá hoại của con người đối với môi trường sinh thái đã phai nhạt (Việc tôn thờ thần núi, thần rừng, thần sông, thần suối trước đây được thực hiện nghiêm ngặt). Trước đây, đồng bào dân tộc Raglai không dám chặt phá những khu rừng cấm hay làm ô uế những dòng sông, con suối vì sợ bị trừng phạt; đồng bào muốn làm nhà chỉ chặt những cây gỗ tạp; khi phát rừng làm rẫy, chỉ phá những khu rừng nghèo kiệt; thì ngày nay, những điều cấm kỵ đó đang bị xem nhẹ. Nhiều thanh thiếu niên do ảnh hưởng của môi trường sống, nhất là việc mọc lên các quán ăn uống, nhậu nhẹt, chiếu phim, cùng sự xuất hiện của một số công nhân từ các nơi  tại các công trình xây dựng kết cấu hạ tầng mà ngay chính quyền địa phương cũng không quản lý nổi đã tạo nên sự xáo trộn và phức tạp trong đời sống sinh hoạt của cộng đồng. Mối quan hệ nam nữ không lành mạnh giữa một số công nhân xây dựng với người dân tại chỗ đã đễ lại những hậu quả xấu và ảnh hưởng không tốt trong mối quan hệ giữa các cộng đồng các dân tộc anh em. Việc sang nhượng đất đai trái pháp luật vẫn còn diễn ra, nhất là những diện tích đất gần trung tâm huyện, gần đường giao thông, chủ động nước. Việc này nếu không có biện pháp khắc phục thì sau này có thể là nguyên nhân gây ra những rạn nứt trong cộng đồng các dân tộc sống xen kẽ trên miền núi Ninh Thuận hiện nay. Một số thanh niên lười biếng lao động; từ số tiền có được trong việc đền bù diện tích đất giải tỏa để xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi; không đầu tư phát triển sản xuất mà học đòi ăn chơi, nhậu say, gây rối, đua xe, trộm cắp, tiếp tay cho lâm tặc…, mà việc này trước đây rất hiếm xảy ra. Một số tệ nạn mê tín vẫn còn tồn tại trong đồng bào. Nạn tảo hôn cũng như việc quan tâm đến sức khỏe thể hiện trong việc ăn, uống, phòng và điều trị bệnh chưa được người dân quan tâm. Tập quán du canh, du cư và phá rừng làm rẫy tuy có nhiều tiến bộ so với thời gian trước đây nhưng vẫn còn tồn tại trong tâm lý của nhiều người…Trong khi một số cán bộ làm công tác dân tộc ở vùng đồng bào Raglai hiểu không nhiều về phong tục, tập quán của đồng bào nên có những hạn chế nhất định trong quá trình công tác. Vì thế, hiện nay, đối với đồng bào dân tộc Raglai, việc bảo tồn và phát triển văn hóa có ý nghĩa rất quan trọng bởi nó sẽ tạo cho kinh tế phát triển mạnh mẽ và vững chắc.

    Để bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của người Raglai, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đồng bào, cần thực hiện một số nhiệm vụ:

Thường xuyên tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, nhất là chính sách về dân tộc cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và đồng bào Raglai cũng như các dân tộc khác đang sống xen kẽ, đồng thời vận động thực hiện tốt các chủ trương, chính sách đó.

    Vận động đồng bào dân tộc Raglai nâng cao ý thức trong viêc bảo tồn, phát huy và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, nhất là bảo tồn và phát triển các lễ hội mang yếu tố tích cực trong việc củng cố đoàn kết cộng đồng, bảo vệ rừng và môi trường sinh thái. Đồng thời cải tiến một số tập tục không còn phù hợp với đời sống hiện nay.

     Vận động bà con từ bỏ tập quán du canh, du cư, đốt rừng làm rẫy; thực hiện tốt công tác định cư, định canh phù hợp với tập quán của đồng bào trong quá trình phát triển. Đồng thời vận động bà con quan tâm hơn nữa đến sức khỏe của cộng đồng, phấn đấu tự lực vươn lên trong phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, thoát khỏi đói nghèo và lạc hậu.

     Làm tốt công các giao đất, giao rừng cho các hộ trồng, chăm sóc và bảo vệ, đồng thời khai thác những sản phẩm ngoài gỗ trên diện tích của mình. Quan tâm giải quyết công ăn việc làm cho các đối tượng thanh niên thất nghiệp, đồng thời có hướng đào tạo nghề cho những đới tượng này.

     Làm cho đồng bào thấy rõ rừng là môi trường sống của mình, vì thế phải tích cực trồng, chăm sóc và bảo vệ tốt. Phát hiện và báo cáo kịp thời cho các ngành chức năng biết những trường hợp vi phạm lâm luật, nhất là những khu rừng cấm, rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ... để xử lý đúng pháp luật.

     Tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh trên miền núi không nên tranh thủ lòng tin của đồng bào để mua rẻ, bán đắt, sang nhượng đất đai trái pháp luật. Chính quyền cơ sở cần kết hợp với các công ty sử dụng đội ngũ lao động của mình quản lý những đối tượng là công nhân xây dựng từ các nơi đang làm việc cho nhà thầu tại các công trình xây dựng ở vùng đồng bào các dân tộc miền núi. Vận động các công nhân xây dựng không được vi phạm những điều cấm làm ảnh hưởng đến phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc Raglai, gây ra những hậu quả xấu làm ảnh hưởng đến tình đoàn kết các dân tộc anh em.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bài viết mới nhất

  • Lễ hội cộng đồng
    Lễ hội cộng đồng
    28.06.14

    Ngày 27/6/2014., tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn- Đại học Quốc gia Tp HCM có diễn ra Hội thảo Quốc tế chủ đề: Lễ hội cộng đồng: Truyền thống và Biến đổi. Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hoá Chăm có cử TS.Trương Văn Món tham dự hội nghị với bài viết: Tiếp cận Phướng pháp và lý thuyết trong nghiên cứu lễ hội. Nội dung bài này chủ yếu hệ thống…

  • Tọa đàm góp ý Từ điển
    Tọa đàm góp ý Từ điển
    18.06.14

    Vào sáng ngày 15/06/2014, Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa Chăm tự tổ chức buổi "Toạ đàm khoa học góp ý từ điển Chăm - Việt -Anh, Việt - Chăm Anh" (khoảng 18 ngàn từ) tại Trung tâm tổ chức sự kiện, Café Học thuật Trung Nguyên, 19B. Phạm Ngọc Thạch. Quận 1. Tp Hồ Chí Minh. Dự buổi Tọa đàm có hơn 40 đại biểu. Ngoài 20 đại biểu là trí thức, chức sắc Chăm…

  • Lễ năm mới Rija Nagar Chăm
    Lễ năm mới Rija Nagar Chăm
    29.04.14

    LỄ ĐẦU NĂM MỚI - RIJA NAGAR CỦA NGƯỜI CHĂM Ở VIỆT NAM Vào buổi sáng ngày 30/ 4 – 1/5 năm 2014 (harei jip dua bingun saong harei suk klau bingun bilan sa thun nasaih), tại các palei Chăm ở Ninh – BìnhThuận diễn ra lễ hội Rija Nâgar. Đây là lễ múa đầu năm được thực hiện dưới sự chủ trì của ông Maduen cùng các bài Damnây (thánhca) về các vị thần, cùng với ông Ka-Ing hóa…

  • Đoàn nghệ nhân Chăm Bình Thuận ...
    Đoàn nghệ nhân Chăm Bình Thuận ...
    11.04.14

    Đoàn Nghệ nhân Chăm Bình Thuận tham gia hoạt động ngày hội “sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” năm 2014 tại Làng Văn hóa Du lịch Việt Nam. Lâm Tấn Bình (Giám đốc Trung tâm Trưng bày Văn hóa Chăm Bình Thuận). Được sự cho phép của UBND tỉnh Bình Thuận và sự chỉ đạo trực tiếp của Sở VHTT&DL, sáng ngày 12/02/2014 đoàn nghệ nhân Chăm Bình Thuận ( gồm 20 Nghệ nhân) do Ông Lâm Tấn Bình…

  • Ông Đàng Quyết: Nông dân sáng tạo ...
    Ông Đàng Quyết: Nông dân sáng tạo ...
    11.04.14

    Ông Đàng Quyết: Nông dân sáng tạo nhiều font chữ Chăm trên vi tính .Sakaya. Trong những năm gần đây, máy vi tính không còn xa lạ đối với người Chăm, nhiều gia đình đã tự sắm máy vinh tính để làm việc và học tập. Vi tính, internet đã thực sự kết nối kết vùng Chăm với thế giới bên ngoài, góp phần thúc đẩy vùng Chăm phát triển và hội nhập trong nước và quốc tế ... Cũng…

  • Tin Hội thảo Quốc tế về   Làng nghề và Phát triển du lịch
    Tin Hội thảo Quốc tế về Làng nghề và Phát triển du lịch
    20.03.14

    Sáng ngày 20/3/2014, Hội thảo quốc tế về Làng nghề và phát triển du lịch do Đại học KHXH và Nhân văn, Đại học Silparkon Thái Lan phối hợp với Đại học Văn hoá, Sở VH-TT-DL tỉnh Bình Dương tổ chức tại Tp Hồ Chí Minh Tham dự hội thảo có gần 150 đại biểu là những nhà khoa học, giảng viên, các nhà quản lí đến từ các trường, viện nghiên cứu ở Việt Nam và Thái Lan. Hội…

  • Thông Báo lễ Suk Yeng
    Thông Báo lễ Suk Yeng
    13.03.14

    Vào các thứ 6, từ ngày 14/3/2014 - 25/4/2014 người Chăm Awal ở Ninh Thuận tổ chức lễ Suk Yeng. Lễ lần lượt diễn ra ở palei Cuah Patih (Thành Tín - 14/3/2014), palei Ram (Văn Lâm - 21/3/2014), palei Baoh Deng (Phú Nhuận - 28/3/2014), palei Cang (Lương Tri - 4/4/ 2014), palei Pamblap (An Nhơn - 11/4/2014), palei Pamblap Biruw (Phước Nhơn - 18/4/2014), palei Katuh (Tuấn Tú - 25/4/2014). Theo truyền thống "Suk Yeng" diễn ra định…

  • Thư ngõ xin kinh phí tài trợ xây dựng thánh đường Tuấn Tú- Ninh Thuận
    Thư ngõ xin kinh phí tài trợ xây dựng thánh đường Tuấn Tú- Ninh Thuận
    28.02.14

    Thánh đường Hồi giáo Bàni thôn Tuấn Tú (Sang Magik Palei Katuh) là một trong thánh đường Hồi giáo Bàni cổ nhất ở vùng Chăm Ninh Thuận. Được xây dựng 1951, đến nay hơn 58 năm tồn tại, thánh đường đã xuống cấp trầm trọng, tường, trần mục, ẩm thấp. Hơn nữa diện tích thánh đường cũng chật hẹp, rất khó khăn trong việc hành lễ và sinh hoạt của cộng đồng Chăm mỗi dịp lễ Ramawan và Suk Yeng.…

  • Bà Châu Thị Đông: Nhân vật nữ  Puec Ariya xuất hiện ở vùng Chăm
    Bà Châu Thị Đông: Nhân vật nữ Puec Ariya xuất hiện ở vùng Chăm
    20.02.14

    Người Chăm có kho tàng văn chương phong phú, đa dạng. Ngoài việc lưu truyền bằng những văn bản viết tay hoặc truyền miệng, người Chăm còn có lối ngâm ariya độc đáo. Hiện nay, những tác phẩm văn chương vẫn còn được người Chăm lưu giữ nhưng những nghệ nhân ngâm ariya Chăm không còn nhiều, chỉ đếm đầu ngón tay. Một điều đáng ngạc nhiên, ngâm ariya thường do đàn ông thực hiện nhưng trong những năm gần…

  • Tin lễ  Panoja
    Tin lễ Panoja
    09.02.14

    Vào ngày 9-10/2014, nhằm ngày 10-11 thượng tuần trăng tháng 11- bilan puis lịch Chăm, tại làng Bàu Trúc (Palei Hamu Craok) diễn ra lễ Panoja tại tư gia ông Po Bac Đàng Rỗi, 68 tuổi. Được biết đây là lễ Panoja lần thứ II kể từ ngày ông lên chức Po Bac (Phó cả sư) vào tháng 02/2011. Lễ qui tụ hơn 20 tu sĩ, chức sắc của Chăm Ahiér cùng bà con trong làng đến dự, chúc mừng.…

  • Tiễn đưa năm 2013 - Chào  năm 2014
    Tiễn đưa năm 2013 - Chào năm 2014
    31.12.13

    Trong năm 2013, có 7 sự kiện nổi bật và 3 sự cố liên quan đến sinh hoạt văn hoá cộng đồng Chăm ở Việt Nam như sau: 7 Sự kiện nổi bật Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hoá Chăm ra mắt và tổ chức thành công hội thảo "Bảo tồn và phát huy nghệ thuật ca múa nhạc Chăm trong quá trình hội nhập hiện nay" vào tháng 06/2013 tại Tp HCM qui tụ được…

  • Sakaya được giải thương cao của Hội VNDG Việt Nam 2013
    Sakaya được giải thương cao của Hội VNDG Việt Nam 2013
    28.12.13

    Sáng ngày 28/12/2013, tại Hà Nội, đã diễn ra Lễ công bố và trao giải thưởng hàng năm của Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam cho các công trình sưu tầm, nghiên cứu văn hóa văn nghệ dân gian của hội viên. Tất cả có 77 giải thưởng được trao trong dịp này như sau: Sakaya, Tiếp cận một số vấn đề văn hóa Champa, Nxb Tri thức, 2013 (Chi hội VNDG Trường Đại học Khoa học Xã hội…

  • CEEVN tài trợ thiết bị văn phòng cho Trung tâm UNESCO Chăm
    CEEVN tài trợ thiết bị văn phòng cho Trung tâm UNESCO Chăm
    24.12.13

    Ngày 10/12/2013, Trung tâm Trao đổi Giáo dục với Việt Nam (CEEVN) tài trợ thiết bị văn phòng cho Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa Chăm tại Tp Hồ Chí Minh. Cụ thể thiết bị gồm có: 3 máy tính (có tai nghe), 3 bàn máy vi tính, 1 máy in, 1 tủ sắt và 2 kệ gỗ. Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa Chăm chân thành cảm ơn sự tài trợ…

  • Hội thảo Nghiên cứu Văn học Việt Nam và Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu hoá TK 21
    Hội thảo Nghiên cứu Văn học Việt Nam và Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu hoá TK 21
    20.12.13

    Ngày 20/12/2013, tại Trường Đại học KHXH và NV Tp HCM đã diễn ra Hội thảo Quốc tế về chủ đề "Nghiên cứu Văn học Việt Nam và Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu trong thế kỉ 21". Hội thảo qui tụ trên 100 đại biểu bao gồm nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình văn học đến từ nhiều nước như Việt Nam, Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan,…

  • On Seeking out ‘Cham Space’ in Southeast Asian History
    On Seeking out ‘Cham Space’ in Southeast Asian History
    12.12.13

    Author: William B. Noseworthy Herfurth Fellow – Phd C. Department of History UW Madison Senior Research Fellow – Council of American Overseas Research Centers: Center for Khmer Studies – Phnom Penh, Cambodia. Abstract: The author of this article first visited one Cham village in Binh Thuan province two years ago on a weekend trip while studying Vietnamese in Vietnam. He asked around the village, searching to find if there was a ‘Gru’ teacher in nearby proximity. While doing this he…